Poradnik

Nagrywanie wykładów: czy to legalne? Prawo i regulaminy

· 6 min czytania

W skrócie: Nagrywanie wykładu, w którym sam uczestniczysz, zwykle nie jest w Polsce przestępstwem. Nie znaczy to jednak, że wolno wszystko: wykład może być utworem chronionym prawem autorskim, wizerunek i dobra osobiste prowadzącego oraz innych studentów są chronione, a regulaminy studiów, np. Uniwersytetu Śląskiego i Uniwersytetu w Białymstoku, wymagają zgody prowadzącego. W praktyce najważniejsze są więc regulamin twojej uczelni i zgoda osoby prowadzącej zajęcia. Udostępnianie nagrań innym to osobna sprawa i bez zgody zwykle jest niedozwolone.

Ten tekst to ogólna informacja, a nie porada prawna. W razie wątpliwości zapytaj w dziekanacie albo u rzecznika praw studenckich na swojej uczelni.

Co mówi prawo

Prawo karne: art. 267 kk

Art. 267 § 3 Kodeksu karnego karze tego, kto „w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony” zakłada lub używa urządzenia podsłuchowego albo innego urządzenia lub oprogramowania. Grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, a ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (§ 5).

Wykład jest skierowany do ciebie jako uczestnika, więc masz prawo go słyszeć. Dlatego w powszechnie przyjmowanej interpretacji nagranie rozmowy lub zajęć, w których sam bierzesz udział, nie jest tym przestępstwem. Inaczej jest z nagrywaniem cudzych rozmów, w których nie uczestniczysz. To, że coś nie jest przestępstwem, nie oznacza jednak, że jest dozwolone przez prawo cywilne, prawo autorskie czy regulamin uczelni.

Dobra osobiste: art. 23 i 24 kc

Art. 23 Kodeksu cywilnego wymienia dobra osobiste „w szczególności”, czyli jest to lista otwarta. Są na niej m.in. wizerunek, cześć i twórczość naukowa. Głos nie jest wymieniony wprost. Według art. 24 osoba, której dobro osobiste zostało naruszone, może żądać zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków, a w niektórych przypadkach zadośćuczynienia. Do tego dochodzi art. 81 prawa autorskiego: rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby, która jest na nim przedstawiona. Nagrywanie obrazu i publikowanie nagrań to więc wyraźnie większe ryzyko niż sam dźwięk na własny użytek.

Ochrona danych (RODO)

Głos i wizerunek to dane osobowe. RODO nie ma jednak zastosowania do przetwarzania przez osobę fizyczną „w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze” (art. 2 ust. 2 lit. c RODO). Czy nagranie wyłącznie do własnej nauki mieści się w tym wyjątku, nie jest jednoznacznie przesądzone. Na pewno nie jest już czysto osobiste wrzucenie nagrania do internetu.

Prawo autorskie

Utworem jest „każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze”, a ustawa wymienia wprost utwory wyrażone słowem, w tym naukowe (art. 1 prawa autorskiego). Wykład, a także slajdy i materiały, mogą więc być chronione.

Art. 23 pozwala bez zezwolenia twórcy nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Haczyk tkwi w słowie „rozpowszechniony”: według art. 6 to utwór, który za zezwoleniem twórcy został „w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie”. Czy wykład dla zamkniętej grupy studentów spełnia ten warunek, nie jest jednoznacznie przesądzone. Regulaminy, które odwołują się do dozwolonego użytku, np. Uniwersytetu Śląskiego i Uniwersytetu w Białymstoku, i tak wymagają zgody prowadzącego. Radca prawny UMCS uważa natomiast wykład skierowany do studentów za utwór rozpowszechniony, więc jego zdaniem nagranie na własny użytek nie wymaga zgody wykładowcy. Opinie się różnią, a o tym, co obowiązuje ciebie, decyduje regulamin twojej uczelni.

Regulaminy studiów i szkoły

Co piszą uczelnie

Prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów (art. 75 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce), a zasady nagrywania różnią się między uczelniami. Kilka prawdziwych przykładów:

  • Uniwersytet Śląski (regulamin studiów, tekst jednolity z 2024 r., § 7): nagranie dźwięku z wykładu wymaga zgody prowadzącego, udzielonej co najmniej ustnie przed rozpoczęciem nagrywania. Nagranie obrazu wymaga zgody prowadzącego i pozostałych uczestników, a na zajęciach innych niż wykład zgody prowadzącego i wszystkich uczestników. Nagrań wolno używać tylko do nauki w granicach dozwolonego użytku i nie wolno ich rozpowszechniać.
  • Uniwersytet w Białymstoku (regulamin studiów, § 9, w brzmieniu zmienionym od 1 października 2026 r.): dźwięk wolno nagrywać za wiedzą i zgodą prowadzącego, obraz tylko za zgodą prowadzącego i nagrywanych osób. Nagranie służy wyłącznie do celów osobistych związanych ze studiami, po wykorzystaniu trzeba je trwale usunąć i nie wolno go nikomu udostępniać, także mailem ani w zamkniętych grupach. Złamanie tego zakazu może skończyć się odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Sprawdź regulamin swojej uczelni (zwykle jest w BIP albo w zakładce dla studentów) i sylabus przedmiotu.

Szkoła i kursy dla dorosłych

Obowiązki ucznia, w tym zasady wnoszenia i korzystania z telefonów na terenie szkoły, określa statut szkoły (art. 99 Prawa oświatowego). Jeśli uczysz się w szkole policealnej, dla dorosłych albo na kursie, sprawdź statut lub regulamin kursu i zapytaj nauczyciela.

Jak zapytać prowadzącego

Zapytaj na początku semestru, najlepiej mailem, żeby mieć odpowiedź na piśmie. Napisz, po co ci nagranie, że zostanie u ciebie i kiedy je usuniesz. Jeśli korzystasz z aplikacji, która zamienia nagranie na tekst, też o tym wspomnij. Na przykład:

„Dzień dobry, czy mógłbym/mogłabym nagrywać dźwięk z Pana/Pani wykładów i zamieniać go na tekst wyłącznie na własny użytek? Chcę skupić się na słuchaniu zamiast na notowaniu. Nikomu nie udostępnię nagrań ani notatek i usunę je po egzaminie.”

Jeśli prowadzący odmówi, uszanuj to. Możesz zapytać o slajdy albo materiały do zajęć.

Inni studenci na ćwiczeniach i seminariach

Na ćwiczeniach, seminariach i w dyskusjach słychać też innych studentów, a ich dobra osobiste i dane są chronione tak samo. Regulamin Uniwersytetu Śląskiego wprost wymaga na takich zajęciach zgody wszystkich uczestników. Powiedz grupie na początku, że nagrywasz, uszanuj sprzeciw i wstrzymaj nagrywanie przy pracy w grupach, rozmowach prywatnych i wypowiedziach, których ktoś nie chce mieć na nagraniu.

Studenci z niepełnosprawnościami

Uczelnia ma obowiązek stwarzać osobom z niepełnosprawnościami warunki do pełnego udziału w kształceniu (art. 11 ust. 1 pkt 6 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Na wielu uczelniach nagrywanie zajęć jest jednym z możliwych udogodnień:

  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (regulamin studiów, § 13 ust. 4): gdy uzasadnia to rodzaj niepełnosprawności lub stan zdrowia, student może za zgodą prowadzącego robić notatki na użytek osobisty w formie alternatywnej, np. przez nagrywanie lub robienie zdjęć.
  • UMCS w Lublinie (strona o nagrywaniu wykładów): nagrywanie wykładów jest opisane jako udogodnienie dla osób, którym trudno notować lub skupić uwagę. Według zamieszczonego tam komentarza radcy prawnego nagranie do użytku osobistego studenta nie wymaga zgody wykładowcy, ale nagrania nie wolno rozpowszechniać ani czerpać z niego korzyści majątkowych.

Prawo autorskie ma też osobny przepis: wolno korzystać z już rozpowszechnionych utworów dla dobra osób niepełnosprawnych, jeśli dotyczy to bezpośrednio niepełnosprawności, nie służy zarobkowi i nie wykracza poza jej potrzeby (art. 33¹). Zgłoś się do biura ds. osób z niepełnosprawnościami na swojej uczelni (nazwy się różnią). Tam pomogą ustalić zasady z prowadzącymi.

Udostępnianie nagrań i prawa autorskie

  • Własny użytek osobisty obejmuje według art. 23 ust. 2 prawa autorskiego krąg osób w związku osobistym, np. rodzinę i znajomych. Regulaminy uczelni bywają jednak dużo surowsze: w Białymstoku nie wolno udostępniać nagrania nikomu.
  • Wrzucenie nagrania do internetu to już rozpowszechnianie. Potrzebujesz wtedy zgody prowadzącego jako twórcy, a przy obrazie także zgody osób na nagraniu (art. 81). Wysyłanie nagrań na grupę roku czy do znajomych też bywa zakazane, jak w Białymstoku.
  • Nie zarabiaj na nagraniach ani notatkach z cudzych wykładów. UMCS wprost wyklucza czerpanie z nich korzyści majątkowych.
  • Nawet za zgodą używaj nagrania tylko w celu, na który się umówiliście.

Checklista

  1. Przeczytaj regulamin studiów i sylabus przedmiotu.
  2. Zapytaj prowadzącego przed zajęciami, najlepiej mailem, i wspomnij o zamianie na tekst.
  3. Na ćwiczeniach i seminariach uprzedź grupę i wstrzymuj nagrywanie, gdy trzeba.
  4. Jeśli masz niepełnosprawność, ustal udogodnienia z biurem ds. osób z niepełnosprawnościami.
  5. Nagrania i notatki zachowaj dla siebie, nie publikuj ich i nie wysyłaj dalej.
  6. Fotografuj tablicę, nie ludzi.
  7. Usuń to, czego już nie potrzebujesz.

Jak ClamNotes postępuje z nagraniami

ClamNotes jest zbudowany tak, żeby przechowywać jak najmniej:

  • Nagrania nie są przechowywane. Mowa zamienia się w tekst na twoim urządzeniu na bieżąco, w trakcie zajęć. Pliki audio i wideo, które dodajesz, też są zamieniane na tekst na twoim urządzeniu i zostaje tylko tekst.
  • Twoje notatki należą do ciebie. Notatki, zdjęcia i pliki zostają na twoich urządzeniach i w twoim własnym iCloud. Nie przechowujemy kopii twoich notatek, plików ani tekstu twoich zajęć, z wyjątkiem notatek udostępnionych jako link, które są przechowywane w postaci zaszyfrowanej przez 30 dni.
  • Bez konta. ClamNotes nigdy nie pyta o twoje imię, adres e-mail ani numer telefonu.

Żeby napisać notatkę, tekst zajęć jest wysyłany do AI, dopiero gdy na to pozwolisz. Jeśli twoja uczelnia ogranicza korzystanie z narzędzi AI, sprawdź jej zasady, zanim użyjesz ClamNotes lub innej aplikacji do notatek z AI. Szczegóły znajdziesz w Polityce prywatności, a nasze Warunki korzystania pozwalają nagrywać ludzi tylko za zgodą, której wymagają przepisy prawa i twoja uczelnia, a nagrań i notatek używać wyłącznie do własnej nauki.